หลายคนถามผมว่า… “ESG คืออะไร?”

แต่คำถามที่ทำให้ผมหยุดคิดจริงๆ ไม่ได้มาจากห้องประชุม ไม่ได้มาจากนักลงทุน แต่มาจากโต๊ะอาหารเย็น ของเพื่อนที่ทำโรงงานเย็บกระเป๋า

ผมโยนคำถามง่ายๆ ลงกลางวงสนทนา

“เคยได้ยินคำว่า ESG ไหม?”

เพื่อนทำหน้างงเล็กน้อยก่อนจะตอบกลับมาตามตรง

“ไม่เคยเลยว่ะ มันคืออะไร”

คำตอบนั้นไม่ได้น่าแปลกใจเลยครับ ในโลกของผู้ประกอบการรายย่อย (SME) ที่ทุกวันคือการต่อสู้กับต้นทุน ออเดอร์ และการดูแลลูกน้อง คำศัพท์อย่าง ESG อาจฟังดูเหมือนเรื่องของบริษัทมหาชนที่อยู่ไกลตัว แต่ผมเชื่อว่าอีกไม่นาน เรื่องนี้จะกลายเป็นเรื่อง “ปากท้อง” ของพวกเราทุกคน ผมจึงค่อยๆ เล่าให้เพื่อนฟัง

เลิกท่องจำมาตรฐาน แล้วมองผ่าน 3 เลนส์

“ลองนึกภาพตามนะ” ผมบอกเพื่อน “ESG ที่เขาพูดกันจนดูซับซ้อน จริงๆ แล้วมันไม่ต้องเริ่มจากการทำรายงาน แต่มันคือการกลับมาดูว่า โรงงานของเราพึ่งพาอะไร และดูแลสิ่งเหล่านั้นดีแค่ไหน ลองมองผ่าน 3 เลนส์นี้ดู”

• Resources (มองโลกผ่านทรัพยากร): สำหรับโรงงานเย็บกระเป๋า มันคือเรื่องใกล้ตัวมากๆ อย่างเศษผ้าที่เหลือทิ้ง เราจัดการมันอย่างไร? นำไปต่อยอดได้ไหม? หรือแม้แต่เรื่องง่ายๆ อย่างการปิดไฟปิดแอร์ตอนพักเที่ยง เพื่อลดค่าไฟ การดูแลทรัพยากรพวกนี้ให้คุ้มค่า คือการดูแลสิ่งแวดล้อมที่ช่วยลดต้นทุนให้เราโดยตรง
• People (มองโลกผ่านผู้คน): สังคมไม่ได้แปลว่าต้องไปบริจาคของไกลๆ แต่มันเริ่มจากคนที่อยู่ใกล้เราที่สุด เราจ่ายค่าแรงเป็นธรรมไหม สภาพแวดล้อมในโรงงานปลอดภัยหรือเปล่า รวมถึงความรับผิดชอบต่อลูกค้าที่ซื้อกระเป๋าเราไป และการเป็นเพื่อนบ้านที่ดีของชุมชน ไม่ปล่อยน้ำเสียหรือเสียงดังรบกวนใคร
• Rules (มองโลกผ่านกติกา): ฟังดูเป็นคำใหญ่ แต่มันคือเรื่องของความโปร่งใส เราเสียภาษีถูกต้อง มีกฎระเบียบการทำงานที่ชัดเจน ไม่รับงานใต้โต๊ะ มันคือการสร้างกติกาที่ทำให้คนอื่นไว้ใจที่จะทำธุรกิจกับเรา

เพื่อนฟังแล้วพยักหน้า ก่อนจะถามกลับมาว่า… “แล้วทำไมเราต้องทำวะ ทำแล้วได้อะไร?”

คำตอบที่ผมให้เพื่อน

นี่คือหัวใจของเรื่องทั้งหมดครับ เพราะสำหรับ SME แล้ว ทุกการกระทำต้องตอบโจทย์เรื่องความอยู่รอดและการเติบโต โลกตอนนี้กำลังเปลี่ยนกฎกติกาใหม่

เมื่อก่อน คู่ค้ามักจะถามแค่ว่า…

• ส่งของทันไหม?
• ราคาดีไหม?
• คุณภาพเป็นอย่างไร?

แต่วันนี้ เขาเริ่มถามเพิ่มว่า…

• ดูแลคนอย่างไร?
• จัดการของเสียอย่างไร?
• ใช้พลังงานอย่างไร?

แบรนด์ใหญ่ๆ ที่เราส่งกระเป๋าให้ ตอนนี้เขาถูกกฎหมายโลกบังคับให้ต้องตรวจสอบทั้ง Supply Chain อีกไม่นานเขาจะเดินมาถามโรงงานเล็กๆ อย่างเรา หากเรามีหลักฐานให้เขา ออเดอร์ก็ยังอยู่ แต่ถ้าไม่มี… เขาอาจต้องเปลี่ยนไปจ้างโรงงานอื่นที่พร้อมกว่า นอกจากนี้ แหล่งเงินทุนยุคใหม่ก็เริ่มปล่อยกู้ให้กับธุรกิจที่มีระบบการจัดการที่ดีและโปร่งใส

“ท้ายที่สุดแล้วเพื่อน” ผมสรุป “มันคือการจัดระบบสิ่งดีๆ ที่แกทำอยู่แล้ว ให้กลายเป็นความน่าเชื่อถือ มันคือการสร้างภูมิคุ้มกันให้โรงงานแข็งแรงพอที่จะเติบโตต่อไปได้ในโลกกติกาใหม่”

วันนั้น… ผมไม่ได้ค้นพบว่า ESG คืออะไร แต่ผมค้นพบว่า เจ้าของธุรกิจไม่ได้ต้องการมาตรฐานเพิ่มอีกหนึ่งเล่ม เขาต้องการ “จุดเริ่มต้น” ที่ทำได้จริง

และนั่น… คือจุดเริ่มต้นของ START ESG

💡 START ESG Insight ESG ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องซับซ้อนของบริษัทมหาชน สำหรับ SME การเริ่มต้นทำ ESG คือการกลับมาทบทวนการบริหารจัดการผ่านเลนส์ ทรัพยากร (Resources), คน (People) และ กติกา (Rules) เมื่อคุณจัดระบบสิ่งเหล่านี้ได้ คุณก็พร้อมที่จะเปลี่ยนมันเป็นความน่าเชื่อถือ และต่อยอดสู่การเติบโต

✍️ เรื่องนี้เล่าโดย: วรปรัชญ์ ดาราษฎร์ ผู้พัฒนา START ESG Method